خراسان جنوبی - آشنایی با جاذبه های گردشگری استان خراسان جنوبی

استان خراسان جنوبی، شرقی ‌ترین استان ایران، دارای 82.864 کیلومتر مربع مساحت میباشد که 5.47 درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده است.

استان خراسان جنوبی از شرق، با کشور افغانستان، از شمال به استان خراسان رضوی، از غرب به استانهای یزد و کرمان و از جنوب با استان سیستان و بلوچستان همسایه است.

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، خراسان جنوبی دارای 6 شهرستان (بیرجند، قائنات، درمیان، سرایان، سربیشه و نهبندان) با مرکزیت بیرجند، 17 شهر، 16 بخش، 42 دهستان، 2061 آبادی دارای سکنه و 5041 آبادی خالی از سکنه میباشد.

آب و هوا و اقلیم استان از نوع خشک و بیابانی است که متوسط بارندگی سالیانه استان به 150 میلیمتر میرسد. حداکثر دمای سالانه 44 و پایین ترین دمای ثبت شده 21.5 درجه سانتیگراد گزارش شده است.

شهر بیرجند :

ناحیه ‌ای که بیرجند جزء کوچکی از آن را تشکیل میدهد، قهستان نام داشت. این ناحیه از یک سو به دلیل کوهستانی بودن، پناهگاه نهضت هایی نظیر اسماعیلیان بوده است.

از سوی دیگر، به سبب خشکی اقلیمی و وجود بیابانهایی که به آب و هوای شبه جزیره عربستان شباهت دارد، مورد توجه اعرابی که از جور خلفای عباسی و حاکمان وقت میگریخته اند، قرار داشته است و این گریختگان به این منطقه پناه می ‌آوردند.

در اسطوره ‌های تاریخی، بنای قهستان را به سام بن نریمان نسبت میدهند و آن را بخشی از قلمرو فریدون، پنجمین پادشاه پیشدادی میدانند.

شهر بیرجند در حال حاضر یکی از شهرهای مهم جنوب خراسان و یک از مراکز عمده تجاری و اقتصادی است. امامزاده زیدبن‌ موسی یکی از اماکن دیدنی و زیارتی این شهر است.

مراکز دیدنی بیرجند :

تخت سردار، سنگ نگاره لاخ مزار، سنگ نگاره و نقش کال جنگال، قلعه فورک، مدرسه شوکتیه، قلعه شاه دژ، قلعه کهنه و تپه صیادان، قلعه نیه، مزار پر سر، مزار پیرحاجیان، مزار یا قدمگاه، ماهنگ، مسجد جامع چهار درخت، مسجد گلستان، باغ شوکت ‌آباد

شهر قاینات :

مارکوپولو در سفرنامه خود از این شهر به نام تونوکاین نام برده است که این نام از نام دو شهر بزرگ آن ایالت - قهستان - که تون و قاین باشد، گرفته شده است. همچنین درسال 444 هجری قمری ناصر خسرو قبادیانی از این شهر دیدن کرده و از استحکامات شهر و مسجد جمعه آن یاد کرده است.

ایالت قهستان، همزمان با ورود اعراب به ایران، پناهگاه زرتشتیانی بود که به آن پناه آورده بودند. حمداله مستوفی در قرن هشتم هجری از مرکزیت قاین نسبت به آبادی های دیگر قهستان و همچنین از فراوانی زعفران و میوه آن گزارش داده است. یکی از مهمترین آثار تاریخ قاین، مسجد جامع است که از بناهای قرن هشتم هجری میباشد.

مراکز دیدنی قاینات :

آرامگاه بوذرجمهر، آرامگاه شیخ ابوالمفاخر، مسجد جامع قاین

شهر سربیشه :

در کتابهای تاریخی بهارستان، نزهه القلوب و معجم البلدان از سربیشه و مومن آباد و نهارجان اسم برده شده است و مساجد و آثار کهن شهر مورد توجه سیاحان قرار گرفته است.

در وجه تسمیه سربیشه گفته شده است چون زمین قسمت جنوبی شهر آبخیز و سرسبز بوده و شهردر مدخل این محل قرار داشته است به آن سربیشه گفته اند. در اقوال دیگر نیز گفته شده از قبیل سربیشه که بدلیل سردی هوا به این نام معروف بوده و به مرور زمان حرف (د) حذف گردیده است.

سربیشه از پیشینه تاریخی بسیار غنی برخوردار بوده و به ‌همین دلیل، در گوشه و کنار شهرستان آثار تاریخی و دیدنی متنوعی به چشم میخورد.

مراکز دیدنی سربیشه :

مزار بی ‌بی زینب خاتون، مزار سید حامد علوی، چشمه آبگرم گندکان، مسجد پخت، مسجد گنجی، منزل یاوری، چشمه آبترش

شهرستان سرایان :

سرایان در 160 کیلومتری شمال غربی شهرستان بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد و مشتمل بر سه دهستان (آیسک، سه قلعه، مصعبی) میباشد.

وسعت این بخش 9.318 کیلومتر مربع بوده و از نظر طبیعی به دو منطقه کوهستانی و کویری قابل تقسیم میشود و جمعیت این شهرستان بالغ بر 50.038 نفر میباشد.

مراکز دیدنی سرایان :

مناطق ییلاقی و سرسبز دره مصعبی، مناطق ییلاقی آمین و بوسی و خاور علیا و سفلی، دره سبز رود کریمو، غار اژدها‌‌ و بتون در روستای چرمه، قلعه ‌های قدیمی سه قلعه، پیر اباذر، قلعه قلاع، امامزاده سلطان کریمشاه، امامزاده سلطان ابوالقاسم، امامزاده شاهزاده افضل، امامزاده مصیب، امامزاده تورانشاه، کاروانسرای سرایان

نهبندان :

ناحیه‌ ای است ‌کویری، خشک و کم آب. اهمیت این منطقه‌ پیش‌ از‌ اسلام بسیار بیشتر بوده است‌ چرا که این منطقه‌ در مسیر بندرعباس به خراسان قرار داشته و‌ از ‌این باب موقعیتی سوق ‌الجیشی داشته است.

جمعیت شهرستان نهبندان در سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال هفتادو پنج 43.065 نفر بوده است که از این شمار 21.698 نفر مرد و 21.367 نفر زن بوده اند. مردم نهبندان ایرانی و‌ آریایی نژادند و با گویش محلی و نزدیک به خراسانی سخن میگویند.

لهجه آنها به گویش سیستانی نیز نزدیک است و بعضی از آنها به سیستانی سخن میگویند. همه نهبندانی ها پیرو مذهب شیعه جعفری هستند. مردم نهبندان سخت ‌کوش، مهربان، ساده، آزاده، پاک ‌اندیش و مهمان نوازند.

مهمترین هنر دستی مردم این ناحیه، قالیچه بافی است. مردم منطقه با تولید ‌قالیچه ‌هایی با طرح ‌های بلوچی، ترکمنی، و نقش های گلدانی، مددخانی و محلی، درآمد عمومی را افزایش میدهند و برخی از این صنایع نیز به خارج صادر میشود.

تعداد بازدید : 1325
تاریخ انتشار : 24-01-1392 , 12:16